Maude: Herkesin kendini aptal durumuna düşürmeye hakkı vardır. Dünyanın seni çok fazla yargılamasına izin veremezsin.

Harold and Maude 1971 tarihli bir Hal Ashby filmi. Çok sevdiğim film hakkında iki kelime etmediğimi görünce, yazmaya karar verdim. Aslında senaryo olarak sıradışı olarak niteleyemeyeceğimiz bir konuya sahip. Hayata küsmüş bir erkek ve yaşam sevinciyle dolu bir kadın. Birbirleriyle tanışırlar ve birinin hayata bakışı değişmeye başlar.

Filmi yukarıdaki standartlıktan ayıran birinci özelliği tarzı. Çünkü Hal Ashby tam bir hippie ve film 70'lerde geçiyor. Renkler, görüntüler ve müzikleri ile tam bir dönem filmi. Neredeyse tüm müzikler Cat Stevens'a (artık adı Yusuf İslam) ait. İkincisi ise mevzubahis erkek ve kadın arasındaki yaş farkı.
Harold, 17 yaşında ölüme merak salmış, hayatını nasıl sonlandıracağına karar vermek için provalar yapan ve cenaze arabasıyla dolaşan genç bir adam. Denediği tüm intihar senaryolarına "büyü artık Harold" tepkisini veren bir anneye sahip. Üstelik zengin ve kendisi için kimlik arayışında. Maude ise 80'ini devirmiş çılgın bir ihtiyar. Hayatın her anının tadını çıkaran, değişiklikler deneyen ve yaşamaktan keyif alan bir kadın.

Bu ikilinin ortak bir özelliği var. İkisi de cenazelere gitmeyi çok seviyor ve tanışmaları da bir cenaze esnasında oluyor. Maude enerjisiyle Harold'ın bembeyaz yüzüne renk gelmesini sağlıyor. Yaşanmışlıkların ve tecrübenin bilgeliğiyle Maude, Harold'a nasıl yaşaması gerektiğini anlatıyor ve hayattan keyif almayı öğretiyor.
Beraber takılmaktan gayet mutlular ve tabi bu durumun sonucunda aşk kaçınılmaz oluyor. Aralarındaki 63 yaşlık farka rağmen birbirlerinin yanında huzur bulabilen, beraber eğlenebilen bir ikili çıkıyor ortaya. Başta kulağa biraz garip gelse de filmde bu durum inanın sizi hiç rahatsız etmeyecek. Zaten hikaye öyle bir akıyor ki eğer aşkı göremesek bozulabilirdik.

Son söz olarak Harold and Maude nevi şahsına münhasır diyebileceğimiz bir filmdir ve her zevke hitap etmeyebilir. Açılış ve kapanış sahneleri etkilidir. Gotik havasına rağmen insanı mutlu eden ve gülümseten bir kara komedidir. Üstelik müzikleri de çok güzeldir.

Hal Ashby'nin çok sevdiğim bir filmi daha var ve hakkında tam beş yıl önce yazmışım. Okumak isteyenlere linki Being There.

Yazıyı filmden güzel bir şarkıyla bitirelim.

Kitabın ismine aldanmayalım. Tirza'nın ana karakteri, son derece sıkıcı bir burjuva varoluşu içinde yaşayan, emeklilik yaşının eşiğinde bir Amsterdamlı olan Jörgen Hofmeester. Küçük kızı Tirza'ya takıntılı bir şekilde bağlı. Kendini kızına ve onun hayatını kolaylaştırmaya adamış. Kitap editörü olan Hofmeester yemek yapmayı çok seviyor, klasik müzik dinliyor ve işinin gereği de bolca okuyor. Kızlarını da benzer dünya görüşüyle yetiştirmeye çalışmış. Büyük kızında bunu başaramamış fakat Tirza'dan umutlu. Karısının başka bir adam için evi terk etmesinin ardından kendi evine yani içine kapanarak hayatına devam etmiş.

Zaten başka bir hayatı hiç düşünmemiş. Karısının kurallara uymaması ve her anne gibi çocuklarını yetiştirmeyi seçmemesi, Hofmeester gibi bir karakter için zorlu bir yolun başlangıcı niteliğinde. Bu eksikliği hissettirmemek için olağanüstü bir çaba sarf etmek zorunda kalması kendi hayatını yaşamasına hep engel teşkil etmiş. Elbette her etkinin bir tepkisi olduğundan karısının Hofmeester'ı neden terk ettiğini anlamak için de müneccim olmaya gerek yok.

Kitap Tirza'nın uzun soluklu bir Afrika gezisine çıkmadan önce babasının düzenlediği veda partisiyle açılıyor. Parti için özenle suşi hazırlarken yapacağı konuşmaya kadar her detayı düşünen Hofmeester, kimsenin unutamayacağı bir gece düzenlemekte oldukça kararlı. İnsanoğlu planlar yaparken ve hayatının bu planlar üzerinden akıp gideceğini düşünürken evren bize güler. Planlarımızda ısrar etmeye devam edersek, her seferinde daha ağır şakalarla karşımıza çıkabilir. Hofmeester, kendisi ve kızı için elleriyle yaptığı bu korunaklı yuvanın dağılmak üzere olduğunun farkında. Tirza'nın büyümesi artık onun hayatını kontrol edemeyeceği anlamına geliyor. Eskiden babası her istediğinde çello çalan küçük kız yuvadan uçuyor. Üstelik Afrika kökenli bir Müslüman genç ile. Hofmeester gibi kültürlü ve modern bir babanın böyle şeylere takılması, başta kulağa biraz saçma gelebilir.

Hikayenin arka planında 11 Eylül saldırısı ve sonuçları yatıyor. Hofmeester normal kabul edilenden epeyce fazla takıntıya ve kurala sahip. 11 Eylül sonrasında çıkan ekonomik krizle işini kaybetmiş. Yine de sanki hiç kovulmamış gibi her gün aynı saatlerde evden çıkıp işe gitmeye devam etmiş. Pek tabi gidecek bir işi olmadığından havalimanına giderek kalabalıklar içinde kaybolmuş. Hofmeester'a göre tüm bunların tek bir sorumlusu var. 11 Eylül olaylarında adını sıkça duyduğumuz Muhammet Atta. Gördüğü her esmer tenli Müslüman onun için potansiyel bir Muhammet Atta ve biricik kızı, kafasında bu tanımlaya oturttuğu biriyle Afrika'ya doğru yola çıkıyor. Hofmeester kızını korumayı başarabilecek mi? Tirza'nın gerçekten Faslı erkek arkadaşından korunmaya ihtiyacı var mı?
Tirza'nın yazarı Hollandalı Arnon Grunberg modern dünya insanının çelişkilerini, acılarını ve yalnızlığını kağıda çok iyi aktarmış. Her sayfasıyla gittikçe derinleşen psikolojik analizleri keyifle okudum doğrusu. Saplantılar, ön yargılar, bastırılmış duygular herkes için tehlike içerir. Belki de en önemlisi objektifliğimiz kaybettirir ki bu da bakış açımızı etkileyeceğinden hayatımızı hiç istemediğimiz bir yöne doğru ilerletebilir. Mükemmellik takıntısının vücut bulmuş hali olan Hofmeester için hayat hepimizden daha zor ilerlemekte. Gerçekle hayali, tehlikeyle güvenliği idrak edebilecek bilinci çoktan kaybetmiş. Kafasında oturtmaya çalıştığı kuralların dışına çıkılmış. İnsan için herhalde en kötü hayal kırıklığı yıllarca doğruluğuna inandığı sistemin bir anda yıkılmasıdır. Oysaki kendimizi korumanın en güzel yolu dünyaya bakış açımızı mümkün mertebe esnek tutabilmekte.

Hayatın akışını hiç kimse kontrol edemez. İnsan eliyle yapılan en mükemmel sistemler bile bir gün yıkılmaya mahkum.

Kitap okumaya vaktim yok diyenler için Tirza Hollandalı yönetmen Rudolf van den Berg tarafından 2010'da sinemaya uyarlandı. Elbette kitap çok daha güzel. Filmde kurguyu biraz değiştirmek zorunda kalmışlar ve hikayede boşluklar oluşmuş. Buna rağmen filmi de başarılı bulduğumu söyleyebilirim.

Tirza, son dönemde okuduğum en iyi kitaplar arasında yerini aldı.

Salieri: Beni yalnız bırak.
Peder: Acı içindeki bir ruhu yalnız bırakamam.
Salieri: Kim olduğumu biliyor musun?
Peder: Hiç farketmez. Bütün insanlar Tanrı’nın gözünde eşittir.
Salieri: [Alay ederek eğilir] Eşitler mi?

Yukarıdaki diyalogda başı çeken isim 1750 - 1825 yıllarında yaşamış, İtalyan klasik müzik sanatçısı ve besteci Antonio Salieri. Avusturya Krallığına bağlı bir müzisyen. Mozart'ı zehirleyerek öldürdüğü iddia edilir. Fakat bununla ilgili net bir kanıt bulunamamıştır. Aslında o dönemde, Salieri ve Mozart'ın arasında tam olarak ne geçtiğini de bilemiyoruz. Müziğin dahi çocuğu Mozart, genç yaşta (35) hayatını kaybettiğinde, yazılan biyografilere, ilgi çekmesi için bazı eklemeler yapılmış. Sonrasında oluşan bilgi kirliliği günümüze kadar gelmiş.

Dolayısıyla bu film, "Based on the true story" değil de hem ölümü, hem mezarı şaibeli olan, Wolfgang 'Amedeus' Mozart'ın yaşanmış olması mümkün olan bir biyografisi diyebiliriz. Filmde, Mozart'ı, Salieri'nin gözünden izliyoruz. Daha doğrusu Salieri'nin Mozart takıntısını, hayranlığını ve nefretini izliyoruz. Bu durum bir nevi Salieri biyografisi olarak algılanmasına da sebep olmuş ve hemen arkasından filmin isminin neden Amadeus olduğu eleştirileri gelmiş. Amadeus 'Tanrının sevgilisi, Tanrı'nın sevdiği kul' anlanıma gelen Latince bir kelime. Mozart'ın müzik yeteneklerinden dolayı kendisine bu isim sonradan verilmiştir. Salieri'nin de eleştirdiği nokta budur. Aslında dünya adaletsiz bir yerdir. Kimi insanların çok çalışarak elde etmeye çalıştığı bilgi, beceri seviyesi, kimi insanlar için hiç çaba gerektirmez. Yaptığı bestelerinin kopyasını bile yapmaya gerek duymayan, duyduğu şarkıları tek seferde ezberleyip üstüne nota hatalarını düzelterek çalabilen Mozart ilk gruptan. Salieri ise pek çok insan gibi ikinci gruptan. Çok çalışkan, disiplinli, dikkatli, hırslı ve müzik aşkıyla yanıp tutuşmakta. Ona göre tam da olması gerektiği gibi. Salieri'nin derdinin Mozart ile olduğunu düşünürsek Amadeus filmin ismi için en doğru seçim.


Filme giriş yapmadan önce belirteyim, filmi dün 2. kez izledim. Olası bir gelecekte tekrar izleyeceğime de eminim. Bana göre bir film nasıl olmalının cevabı 'Amadeus'. Açılış sahnesinden, kapanış sahnesine kadar dolu dolu bir 3 saat. Klasik müziğe doyacağınız, Mozart'ın kahkahalarına eşlik edeceğiniz, aşk ve nefret arasındaki o ince çizgiyi sorgulayacağınız bir 3 saat. Yönetmen Milos Forman. Yine çok sevdiğim filmlerden olan One Flew Over the Cuckoo's Nest (Guguk Kuşu) ve Man on the Moon (Aydaki Adam) filmlerini de yönetmiştir. Ve tüm bu filmlerden bolca Oscar, Golden Globe ödülü kazanmıştır. Başrollerde ise F. Murray Abraham (Salieri) ve Tom Hulce (Mozart) var.

Hikaye anlatıcımız Salieri olduğu için film onun yaşlılığı ile başlar. Mozart'ı öldürdüğü için vicdan azabı çekmektedir ve kendisini de öldürmeye çalışır. Henüz küçük bir çocukken Tanrı'yla anlaşma yapmıştır. Tek istediği müziğiyle anılmak, çok sevilmek ve yıllar sonra bile unutulmamaktır. Tıpkı Mozart gibi. Bunun karşılığında Tanrı'ya bekaretini saklamayı vaat eder. Tanrı, çekmesi gereken vicdan azabını yeterli görmemiş olacak ki, kendisini öldüremez. İşte bu inanılmaz acıyı F. Murray Abraham'ın oyunculuğundan çok net anlayabiliyoruz. Yaptığı anlaşmayı bozan, onun yerine Mozart'ı ve onun müziğini dünyaya tanıtması için seçen Tanrı, şimdi de onu öldürmeyerek cezalandırmaya devam eder.


İntihar teşebbüsünden dolayı gittiği akıl hastanesinde, yukarıdaki diyaloğun taraflarından biri olan pedere tüm hikayeyi anlatmaya başlar. Burada bir es verirsek Milos Forman'ın Guguk Kuşu'ndaki etkileyici akıl hastanesi sahnelerini bu filmde de görebiliyoruz. Adamın delilere karşı bir hassasiyeti var.

Salieri, Mozart'ın çocukluğundan beri çeşitli krallıklarda çaldığından haberdardır ve müziğine hayrandır. Fakat onu daha önce hiç görmemiştir. Nasıl bir adamdır bu hayranlığı beslediği kişi ve bu hayranlığı hak ediyor mudur? Bir gün Viyana Kraliyet Sarayı'na gelen Mozart'ı kalabalık arasından, gözlemleyerek tanımaya çalışır. Bir şekilde, korkunç kahkahası ile bir kadınla oynaşan adamı izlemeye başlar. İçeriden müziğin sesini duyan Mozart 'Benim müziğim, bensiz başladılar' telaşıyla oradan ayrılır. Ve bingo! İşte ilk hayal kırıklığı. Bu küstah adam, Salieri'nin onun gelişi için bestelediği müziği de tek dinleyişte çalmış ve eklemeler yaparak güzelleştirmiştir. Mozart, Salieri'nin zıt karekteridir. Havai, uçuk kaçık, kadın düşkünü, içki içen, eğlenmeyi seven ve parasını asla kontrol edemeyen. Ve Tanrı, müziğini duyurmak için bu adamı seçmiştir. Neden? Eğer kendisi müziğiyle sevilmeyecekse, neden bu bitmek tükenmek bilmeyen müzik aşkı ile yaratılmıştır. Kıskançlık, haset gibi duyguların insana neler yaptırabileceği malum. Bu duygunun insanın içine yerleşmesi ise an meselesi. İşte o an Salieri, hayran olduğu bu adamdan nefret etmeye başlar. Şu soru her şeyi özetliyor: Tanrım, neden bu adama bu yeteneği verdin ve neden bana sadece onun yeteneğini anlayabilecek bilgi verdin?

Bu arada, yukarıda bahsettiğim 'Mozart'ı tanımaya çalışmak' bize çok uzak bir kavram olarak tarihin tozlu sayfalarında yerini aldı. Bu devirde biri ünlü olacak ve onu tanımayacağız. Bu imkansız.


Mozart'ın tutarsız davranışları Salieri'nin en büyük yardımcısı olacaktır. Verdiği konserlerden epeyce para kazanmış olmasına rağmen yine de parasızdır. Hesabını bilmez, tabiri caizse har vurup harman savurur. Bu bilgiler Mozart'ın bilinen hayatı ile örtüşüyor. Döneminde pek çok insandan çok kazanmış fakat hep parasız kalmış, herkesten borç istemiştir. Yine zor durumda iken, öğrencilere ders vermek ister. Salieri'den yardım ister ve umduğu gibi yardım alacağının sözünü alır. Fakat Salieri'nin Mozart'a yardım etmek gibi bir niyeti hiç olmamıştır. Mozart ise bunu hiç fark edemeyecek kadar çocuktur. Mozart'ın genç kızları taciz ettiğine dair söylentiler yayar. Bu söylentiler işe yarayacaktır ve Mozart'ın çocuklarına ders vermesini kimse istemeyecektir. Hatta yazdığı operaların sahnelenmemesi için de elinden geleni yapar Salieri. Özellikle Mozart'ın karısı iş istemek için gittiğinde, bir kadına yapılabilecek en büyük kötülüğü yapmış, yardımı karşılığında gece odasına davet etmiş ve birlikte olmamıştır. Hem Tanrı'ya verdiği sözü tutmuş hem de Mozart'dan intikam almıştır.


Film 3 saat olunca anlatacak çok şey oluyor. Sanırım artık, film içeriğini burada kesmeliyim. Kısaca bahsetmek gerekirse, hepimizin bildiği Türk Marşı'nın bestelenme süresi ve yine Türkleri anlatan 'Saraydan Kız Kaçırma' operasından da sahneler izliyoruz. Ayrıca Mozart'ın son bestelerinden, ünlü Ölüm Ayini(Requim)'ninde bestelenme sürecine tanıklık ediyoruz. Hikayenin doğruluğu hakkında bir bilgi yok. Fakat Mozart'ın bu besteyi kendi ölümünü düşünerek yaptığını söyleyenler var. Requim'i bestelerken Mozart, içten içe ölümü çağırır. Mozart'ı müzik dünyasına kazandıran babası Leopold'da filmde kısa da olsa bulunmakta. Gerçek hayatta babası Mozart'ın en değer verdiği kişidir ve birlikte pek çok ülke dolaşmışlardır. Filmi Salieri'nin anılarından izlediğimiz için bu detaylar elbette filmde yok.

Bir yandan da Mozart'a üzülmekten kendinizi alamıyorsunuz. Evlilik, para ve şöhreti kaldıramayan, sorunlarıyla yüzleşemeyen dahi bir çocuk. Hayat onun gözünde içinde mükemmel müziğinin olduğu bir oyun bahçesi.

Sanırım ben bu filmi, aşk ve nefreti bir arada anlattığı için seviyorum. İnsan psikolojisini, bir amaç için yapılanları ve yapılanların olası sonuçlarını gösterdiği için de seviyorum. Klasik müziğe doyacağımız sahneler de hikayenin olmazsa olmazı. Ayrıca film 1984 tarihli olmasına rağmen, ilk izlediğimde filmin tarihine bakıp yuh dediğimi de hatırlıyorum. Görüntü kalitesi, sahneler, oyunculuklar hepsi muazzam.

İyi seyirler.

10 dolarlık taksi parası hayatınızın en iyi yatırımı olarak sonuçlanabilir.

Hayat, bizim hazır olup olmamanızı pek umursamaz. Her an karşımıza, beklediğimiz sürprizlerle çıkabilir. Bir bakmışız, hiç yapmayacağımızı düşündüğümüz şeyleri yapıyoruz. Çocuk sahibi olmak da bu sınıfa giren ve cesaret isteyen bir karar. Tabi karar vermek ve istemek de bizi bu zorlu ve bolca fedakarlık gerektiren sürece hazırlamaz. Kadınların hamilelikten dolayı geçirdikleri süre elbette erkeklere nazaran bir avantajdır. Erkekler ise ancak doğum sonrası, hazır olsun ya da olmasın artık baba olmak zorunda kalırlar.

No se Aceptan Devoluciones, 2014 yapımı bir Meksika filmi. Hatta 2014'ün en çok izlenen bağımsız filmi.

Valentine, ilginç bir çocukluk geçirmiş ve bir sürü korkusu olan bir adam. Babası Johnny Bravo, kendisi gibi korkusuz olması için Valentine'i çocukken epey zorlamış. Bilenler bilir, Johnny Bravo bir çizgi film karakteri. Kaslı, güçlü ve korkusuz. Babasının gerçek adı mı Johnny Bravo, yoksa özelliklerinden dolayı mı bu lakap takıldı bilmiyorum. Filmde öyle bir detay varsa kaçırmışım. Fakat Meksikalı bir adamın adının Johnny Bravo olması şu an çok mantıksız geldi.

Konumuza dönersek, Valentine'in nasıl bir çocukluk geçirdiğini anlamak için Johnny Bravo karakterini inceleyelim. Meksika'nın Acapulco şehrinde yaşayan Bravo, La Quebrada adlı meşhur bir yerden denize atlıyor. Araştırınca öğrendim ki, bu bölgede her sene denize atlayışlar düzenleniyor ve turistler de büyük ilgi gösteriyor. Tabi bu tepeden 7 yaşında bir çocuğu sırf korkusuz olsun diye atmak ne kadar mantıklı? İşte Valentine, yaklaşık 50m'lik bu yükseklikten babası tarafından atılıyor.



Büyüdüğünde ise Valentine, etrafında bolca kadının olduğu bir hayat kuruyor kendine. Günlük yaşıyor, aile olmak gibi bir derdi yok. Aslında yaşayamadığı çocukluğunu yaşıyor. Şımarık, istikrarsız.

Ve bir gün, kapı çalıyor. Kapıda Julie adında sarışın bir kadın ve kucağında Maggie adında bir bebek. Sonrasını tahmin etmesi zor değil. Bebeği Valentine'e veriyor, bu senin bebeğin diyor. Taksi parasını da alıp kaçıyor. Valentine için bu durum tam bir kaos. Ne yapacağını bilemediği için Julie'yi takip ediyor. Fakat Julie ülkede değiştiriyor, yani Amerika'ya gidiyor. Valentine bu durumda vazgeçiyor mu? Hayır. Yürüyerek Amerika'ya gitmeye çalışıyor.

Bir tesadüf eseri, Valentine Amerika'da dublörlük yapmaya başlıyor. Yani yüksek yerlerden atlıyor, ateşle oynuyor, duvara çarpıyor. Tüm bunları yaparken ödü patlasa da hepsi Maggie için. Sonrasında artık Maggie ve Valentine bir ekip oluyor. İnsanı kız çocuğu sahibi olmaya özendiren sahneler izliyoruz. Maggie, babasını -tıpkı Valentine'in kendi babasını korkusuz görmesi gibi- korkusuz zannediyor. Sığ, umursamaz bir adamken hassas, duyarlı ve düşünceli bir adama dönüşüyor Valentine, aslında baba oluyor.



Ben filmi çok beğendim. Hatta sonra üstünde düşündüm. Evet klişe bir konu, çok defalar izlediğimiz bir senaryo. Beğenmemde ki en büyük etken samimiyetti sanırım. Oyuncular çok doğal. Komedi/dram türünü çok iyi harmanlamış. Hiçbir sahnesi abartı gelmedi. Son bölümleri daha can sıkıcı olabilir. Can sıkıcı derken, aslında film komedi filmi gibi başlıyor, dram filmi gibi bitiyor. Özellikle filmin sonu çok çarpıcı. Hayatımızda anlamsız gelen, olmasaydı da olurdu dediğimiz o kadar çok şey var ki. Fakat bu yaşanmışlıkların hep bir adım ilerisi var. Belki yıllar sonra anlamlandıracağız. Ama yaşamamız gereken bir şey varsa, hoşumuza gitsin ya da gitmesin yaşamalıyız.

Gerçekten güzel bir film olmuş No se Aceptan Devoluciones.

Komedi filmleri genelde küçümsenir, kimsenin en favori filmleri arasına girmez. Benim içinse komedi filmleri vazgeçilmez. İyi mizah insanı mutlu eder ve eğlendirir. Son dönemlerde istediğim tarzda komedi filmi bulamaz oldum. Googlelayıp bulduğum tüm zamanların en iyi komedi filmleri listelerinden güzel örnekler de izledim. Fakat bu listelerde hep üst sıralarda olan ve neredeyse hiç gülmediğim Caddyshack gibi filmler yüzünden bu listeyi yapıyorum. Mizah biraz da kültürle alakalı olduğundan, içinde Chevy Chase olsa da -ki gerçekten komik filmleri vardır- golf temalı bir film bize pek komik gelmeyebilir.

Benim gibi bu sıkıntıyı yaşayanlara faydalı olması için bir liste hazırlamaya karar verdim.

1. Safety Last (1923, Harold Lloyd)
Safety Last, benim izlediğim en komik film. 1923'te çekildiğini ve herhangi bir diyalog içermediğini göz önünde bulundurursak harika bir klasik. Çekim teknikleri ile zamanının önüne geçmiştir elbette ama asıl espriler ve detaylar muhteşem ve gerçekten kaliteli. Yaklaşık bir saatlik süre kahkahalar ile geçer, farkında olmazsınız.

2. Party (1968, Blake Edwards, Peter Sellers)
Peter Sellers bence efsane bir oyuncu. Yönetmen Blake Edwars ile harika işlere imza atmış. Party en çok güldüğüm film olabilir. Yanlış anlaşılmalar, kontrolden çıkan olaylar, sakarlıklar... Peter Sellers'ın Hrundi V. Bakshi adında bir Hintliyi canlandırması bile gülmek için yeterli.Filmin konusu kısaca: Hrundi V. Bakshi geleneklerine bağlı bir Hintli olarak, bir yanlış anlaşılma sonucu modern ve zengin insanların olduğu bir partiye katılır.

3. Monty Python and the Holy Grail (1975, Terry Gilliam, Terry Jones)
Monty Python ekibinin en sevdiğim filmi Holy Grail. Bu ekip keşke daha fazla film çekip ayrılsaymış. İngilizler mizah anlayışıyla ünlüdür. Kendi tarihleriyle dalga geçerek, baştan sona acayip saçma bir film. Hikaye şöyle; Kral Arthur ve yuvarlak masa şövalyeleri kutsal kaseyi bulmak için yola çıkar. Bu filmde mantık aramayın, sadece eğlenmenize bakın.


4. Kapıcılar Kralı (1976, Kemal Sunal, Zeki Ökten, Umur Bugay)
Kemal Sunal filmleri kendi arasında başlı başına listelenebilir. En sevdiğim Kemal Sunal filmi ise Kapıcılar Kralı'dır. Türkiye'nin en uzun soluklu dizisi Bizimkiler'in de ilhan kaynağıdır. Hem komiktir hem de epey siyasi. Kapıcılar Kralı'nda Türkiye'nin 70'li yıllardaki toplum yapısı gözlemlenebilir. En üst katta dolandırıcı kiracılar ve soymayı hayal ettikleri tefeci zengin adam, 4. katta apartmanın yönetimini ele geçiren albay ve müdür, 3. katta dedikoducu makbule ve Almancı Nuri, 2. katta kılıbık Fehmi ve sarhoş, 1. katta ise memur ve doktor oturmaktadır. En altta ise meşhur kapıcımız Seyit. Bu sıralamada kendine bir yer edinmek zorundadır, yoksa hep ezilecektir.

5. The Blues Brothers (1980, Dan Aykroyd, John Belushi)
80'li yılların kara mizah soslu efsane blues müzikali. Yaklaşık 2,5 saatlik bir süreye sahip olmasına rağmen bunu hissettirmeyen akıp giden bir film. Tanrı'nın verdiği görevi yerine getirmeye çalışan iki blues müzisyeninin hikayesini izliyoruz. Açılış sahnesi yaklaşan absürt mizahın habercisi. Polis arabasıyla hapishaneden arkadaşını almaya giden siyah takım elbiseli ve fötr şapkalı bir müzisyen.

6. The Pink Panther Series (1963, Blake Edwards, Peter Sellers)
Pempe Panther serisini arada özler ve izlerim. Çok da severim. Hakkında çok yazdım bu bu ikilinin. O yüzden kısa kesiyorum. Amaç listeye almaktı.

7. The Meaning of Life (1983, Terry Gilliam, John Cleese)
The Meaning of Life da bir Monty Python filmi. Holy Grail için yazdığım kriterler bu film için de geçerli. Çok saçma ama çok komik. Hikeye doğumdan başlıyor, çocukluk, öğrencilik, askerlik, evlilik gibi yaşamlarımızın olmazsa olmazlarını irdeliyor. Hayatın anlamını bir de Monty Python ekibinin bakış açısından izleyin.


8. Life of Brian (1979, Terry Gilliam, John Cleese)
Bir Monty Python filmi daha ekliyorum ve bu sonuncusu :) Kabul bu üç filmi ve mizah anlayışlarını çok seviyorum. Life of Brian'da ne anlatılıyor derseniz kısaca Hıristiyanlık derim. Brian da tahmin edebileceğiniz üzere seçilmiş kişi. İngiliz mizahıyla anlatılan bir Mesih hikayesi. Tabi ki çok komik.

9. The Jerk (1979, Steve Martin, Carl Reiner)
Steve Martin'in bence en komik filmi. Filmde Navin adında bir geri zekalıyı canlandırır. Mississippili siyahi bir ailenin evlatlık çocuğu olarak büyümüştür ve beyaz olduğunun farkında değildir. 18 yaşına gelince dünyayı keşfetmek için evden ayrılır. Bu arada 18 yaşındaki hali, bildiğimiz Steve Martin'in beyaz saçlı hali.

10. Tais-toi! (2003, Francis Veber, Gérard Depardieu, Jean Reno)
Tais-toi! ülkemizde 'Dost musun, düşman mı?' adıyla gösterilen bir fransız filmi. Francis Veber'in hem yazıp hem de yönettiği bu film gerçekten çok komik. Jean Reno ve Gérard Depardieu'nun karakterleri ve oyunculukları muazzam. Aslında, birbiriyle hiç alakası olmayan iki insanın yollarının kesişmesi gibi klişe bir konudan yola çıkan basit bir senaryo var ortada. Depardieu, bildiğimiz aptalı oynuyor ama dost canlısı ve epey geveze. Reno ise tam tersi hiç konuşmayan, yalnız takılan bir karakter. Fakat diyaloglar efsane. Gönül rahatlığıyla bol kahkaha vaat edebilirim.

11. Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb (1964, Stanley Kubrick, Peter Sellers)
Kısaca savaş komedisi. Kara mizah da diyebiliriz. Peter Sellers 3 rolde birden oynamakta. Diyalogların ve karakterlerin oldukça komik olduğu bir Stanley Kubrick filmi.

12. Dumb&Dumber (1994, Jim Carrey, Jeff Daniels)
Jim Carrey komik bir adam, eminim herkes hakkını verir. Dumb&Dumber ise en komik filmidir. Salak ve Avanak arkadaşların buldukları bir çantayı sahibine geri iade etmek için çıktıkları uzun bir yol ve başlarına gelenler. Dumb&Dumber To yolda. Bakalım ilki kadar komik olabilecek mi? Devam filmlerinin makus kaderini mi paylaşacak? Kafamda deli sorular ama ümitliyim. Türkiye gösterim tarihi 14 Kasım.


13. Superbad (1994, Michael Cera, Jonah Hill, Seth Rogen)
Bu filme acayip bir ön yargıyla başladım. Sonrasında ise acayip eğlendim. Klasik Amerikan liseli komedisi aslında. Yine bir yerlerde parti, kızlar ve bekaret muhabbeti var. Bu tarz filmlerden çok hoşlanmadığım doğrudur. Hepsi aynı geliyor. Superbad ise bu tarzın en iyi örneği olabilir.

14. Bowfinger (1999, Frank Oz, Steve Martin, Eddie Murphy)
Steve Martin listemdeki 2. filmi olan Bowfinger'da bir yapımcı. Elbette parasız ve oldukça itibarsız. Yeni filminde Murphy'nin canlandırdığı Kit Ramsey adındaki ünlü oyuncuyu oynatmak istiyor. Mümkün olmadığını anlayınca da dahiyane bir çözüm buluyor ve uygulamaya başlıyor. Sonrası bol kahkaha.

15. Ko to tamo peva (1980, Slobodan Sijan)
Bu filme ilgili yakın zamanda uzun bir yazı yazdım. Buradan okuyabilirsiniz.

16. Le dîner de cons (1998, Francis Veber)
Listedeki bir diğer Francis Veber filmi. Salaklar Sofrası olarak çevrilmiştir. Hikaye, bir grup kibirli zenginin, kendilerine eğlence çıkartmak amacıyla haftanın bir günü masalarında bir salağı ağırlaması üzerine kurulmuştur. Salaklar özenle seçilmiş tabi. Oldukça eğlenceli bir film.


17. The Mouse That Roared (1959, Peter Sellers)
Peter Sellers'ın yine 3 rolde birden oynadığı pek bilinmeyen güzide bir filmi daha. Hikayesi ise şöyle; küçük bir ülkenin ABD'ye savaş açması. Evet günümüzde bu pek mümkün görünmüyor ama yapılsa herhalde ortaya böyle komik bir hikaye çıkar.

18. Anger Management (2003, Peter Segal, Jack Nicholson, Adam Sandler)
Steve Martin listemdeki 2. filmi olan Bowfinger'da bir yapımcı. Elbette parasız ve oldukça itibarsız. Yeni filminde Murphy'nin canlandırdığı Kit Ramsey adındaki ünlü oyuncuyu oynatmak istiyor. Mümkün olmadığını anlayınca da dahiyane bir çözüm buluyor ve uygulamaya başlıyor. Sonrası bol kahkaha.

19. Me, Myself & Irene (1959, Jim Carrey, Renée Zellweger)
Jim Carrey'nin bir şizofreni canlandırdığı oldukça komik bir film. İnce espriler ve detaylarla süslü. Charlie'nin başarılı ve çok zeki siyahi çocukları, hep ezildiği için Hank'e dönüşümü, Hank ve Charlie'nin kavga sahnesi filmden akılda kalanlar.

20. Office Space (1999, Mike Judge)
Bu filmde herkes iş yaşamına dair bir şeyler bulacaktır. Sıkışık trafik sahnesi ile açılan film, daha ilk dakikalarda güldürmeye başlar. Ofiste olabilecek tüm karakterler filmde canlandırılmıştır. Bir printer parçalama sahnesi vardır ki efsanedir, benim gibi ofis çalışanlarını özendirebilir.


Kalan 30 filmi de liste halinde ekliyorum. Hepsinde güldüğüm ve eğlendiğim için bu filmler bu listeye girmiştir. İçinde illa ki sizin mizah anlayışınıza uygun filmler vardır.

20. Kind Hearts and Coronets (1949, Robert Hamer)
21. Planes, Trains & Automobiles (1987, Steve Martin, John Candy)
22. The Big Lebowski (1998, Ethan Coen, Joel Coen, Jeff Bridges)
23. Tosun Paşa (1976, Kemal Sunal, şener Şen, Adile Nasit)
24. Bean (1997, Rowan Atkinson, Peter MacNicol)
25. Kingpin (1996, Woody Harrelson, Randy Quaid, Bill Murray)
26. The Incredible Burt Wonderstone (2013, Steve Carell, Luke Vanek, Steve Buscemi, Jim Carrey)
27. Talladega Nights: The Ballad of Ricky Bobby (2006, Will Ferrell, John C. Reilly)
28. Vacation (1983, Chevy Chase)
29. Hot Fuzz (2007, Edgar Wright, Simon Pegg, Nick Frost)
30. Groundhog Day (1993, Bill Murray, Andie MacDowell)
31. Team America: World Police (2004-Animasyon, Trey Parker, Matt Stone)
31. Death at a Funeral (2007, Frank Oz)
33. Shaun of the Dead (2004, Edgar Wright, Simon Pegg, Nick Frost)
34. Tommy Boy (1995, Chris Farley, David Spade)
35. The Bucket List (2007, Jack Nicholson, Morgan Freeman)
36. 50 First Dates (2004, Adam Sandler, Drew Barrymore, Rob Schneider)
37. Semi-Pro (2008, Will Ferrell, Woody Harrelso)
38. Köyden İndim Şehire (1974, Kemal Sunal, Zeki Alasya, Metin Akpınar, Halit Akçatepe)
39. Tucker & Dale vs. Evil (2010, Tyler Labine, Alan Tudyk)
40. The World's End (2013, Edgar Wright, Simon Pegg, Nick Frost)
41. Sakar Şakir (1977, Kemal Sunal, Ünal Gürel, Adile Nasit)
42. Paul (2011, Edgar Wright, Simon Pegg, Nick Frost)
43. Last Vegas (2013, Robert De Niro, Michael Douglas, Morgan Freeman)
44. It's a Mad, Mad, Mad, Mad World (1963, Stanley Kramer)
45. Mousehunt (1997, Gore Verbinski)
46. Rat Race (2001, Breckin Meyer, Amy Smart, Whoopi Goldberg)
47. Four Lions (2010, Christopher Morris)
48. In Bruges (2008, Colin Farrell, Brendan Gleeson)
49. Deuce Bigalow: Male Gigolo (1999, Rob Schneider)
50. Harold & Kumar Go to White Castle (2004, John Cho, Kal Penn)

İyi seyirler.

Rüzgar Yükseliyor (Kaze tachinu) Japon anime ustası Hayao Miyazaki'nin 2013 yapımı son filmi. Venedik Film Festivali'nde, Miyazaki'nin birlikte çalıştığı Studio Ghibli'nin başkanı tarafından yapılan açıklama doğruysa eğer -ki öyle görünüyor- Rüzgar Yükseliyor, Miyazaki'nin gerçekten son filmi. 72 yaşındaki usta son ve en gerçekçi projesiyle emekliye ayrılıyor.

Miyazaki'nin daha önceki filmlerinden yola çıkarsak, eşsiz bir hayal gücü ve nevi şahsına münhasır karakterleri gelir aklımıza. Yürüyen şatolar, ruhlar, ejderhalar gibi doğaüstü hikayeler vardır filmlerinde. Rüzgar Yükseliyor'u geçmiş filmlerinden ayıran en temel nokta, filmin Jirô Horikoshi'nin gerçek hayat hikayesinden yola çıkan biyografik bir film olması. Bu açıdan bakıldığında ortaya pek öyle fantastik bir hikaye çıkmamış. Hal böyle olunca, I. Dünya Savaşı, II. Dünya Savaşı, Nazizm, deprem, savaş gibi olguları içinde barındıran buz gibi bir gerçeklik çıkıyor karşımıza.


Kahramanımız Jirô Horikoshi uçaklara ve uçmaya oldukça meraklı bir çocuk olarak karşımıza çıkıyor. Miyop olduğu için asla pilot olamayacağı gerçeğiyle yüzleşip, uçak tutkusundan vazgeçemeyeceğini anladığında, uçak tasarlamak fikrine tutunuyor. 20. yüzyılın başlarında geçen hikayede, dönemin ünlü İtalyan uçak mühendisi Giovanni Battista Caproni, Jirô için ilham kaynağı. Öyle ki, rüyalarında Caproni ile buluşan Jirô, hayran olduğu adamla bulutların üstünde çıkar, uçakların kanatlarında yürür. Henüz filmin başında geçen bu rüya sahneleri, Miyazaki'nin tarzına en uygun sahneler olarak dikkat çekiyor. Sanki birazdan göreceğimiz o saf gerçekliğe hazırlıyor bizi.

Jirô, uçak tasarımı yapma yolunda yavaş ama emin adımlarla ilerlerken, yaptığı tren yolculuğu sırasında, 1923 yılında gerçekleşen büyük Kanto depremini yaşar. Deprem sahnesi öyle güzel yapılmış ki, çizgi de olsa epey etkiliyor. Hemen akabinde gelen yangınlar ve diğer felaketlerle birlikte filmin seyri de bir anda değişiyor. Tabi ki bu sahneler izleyicinin beklentilerini de değiştiriyor. Benim gibi film hakkında bir bilgi sahibi olmadan izliyorsanız ve fantastik ve eğlenceli bir hikaye izlemek amacıyla ekran karşına geçmişseniz titreyip kendinize gelmek zorundasınız. En azından filmin bir hayal ürünü değil de biyografi olduğunu düşünmeye başlayabilirsiniz. Eğer artan dramın dozuna ve biyografi fikrine alıştıysanız filme devam edebilirsiniz. Zira sonrasında çağın vebası verem, II. Dünya Savaşı öncesi dönemde, modernleşmeye ve kalkınmaya çalışan bir halk izleyecekseniz. Bütün bu olumsuz yanların yanında büyük de bir aşk hikayesi var. Jirô ve Kayo'nun aşkı.


Film sonrası araştırmamdan öğreniyorum ki Jirô Horikoshi, II. Dünya Savaşında Pearl Harbor baskınında kullanılan Mitsubishi A6M Zero modeli uçağın yaratıcısı. Bu kadar iyi yürekli bir adamın tutkusunun sonrasında nelere yol açabileceğini gösteren gerçeklik.

Özetle, Miyazaki sevenleri hayal kırıklığına uğratabilecek bir film olmuş Rüzgar Yükseliyor. Fakat bütün bu olumsuz etkiye rağmen benim için de sürpriz olan bu filmi sevdim. Büyük tutkuları olan insanlara olan saygımın bunda etkisi çoktur, tabi Miyazaki sevgimin de.


Şimdiki bölüm başlık ne alaka diyenler için. Filmi izlerken, bir yandan da sürekli Cumhuriyet tarihinin önemli pilot ve uçak tasarımcısı olan Vecihi Hürkuş'u düşündüm. Adını pek kimsenin bilmediği Hürkuş, Jirô Horikoshi ile hemen hemen aynı dönemlerde yaşamış ve aynı tutkulara sahip. İkisinin şartlarını karşılaştırıp durdum. Jirô'nun arkasında bir devlet var ve onu destekliyorlar. Vecihi Hürkuş'un arkasında da bir devlet var fakat bu devletin görevi destek değil tam manasıyla köstek. Bahsettiklerimi daha iyi anlamak için Vecihi Hürkuş hakkında detaylı bir yazı okumak isterseniz, M. Serdar Kuzuloğlu'nun blogundaki yazıyı öneririm. http://www.mserdark.com/vecihi-hurkusu-bilir-misiniz/

Hatta şöyle bir sıralama yapabilirsiniz, önce Vecihi Hürkuş'un yaşadıklarını okuyun sonra bu filmi izleyin. İki ülke arasındaki zihniyet farkını görün. Yani kalkınmaya çalışan bir ülkeyle, kalkınMAmaya çalışan bir ülke arasındaki farkı.

Peter Sellers çok sevdiğim bir aktör olmasına rağmen biyografisini izlemekte biraz geç kalmış olduğumu itiraf edeyim. Ülkemizde Karşınızda Peter Sellers olarak gösterime giren The Life and Death of Peter Sellers'ın yapım yılı 2004. Peter Sellers rolünde Geoffrey Rush döktürüyor resmen.

Biyografi izlemek, özellikle sevilen bir insanın biyografisini izlemek ve hiç bilinmeyen yönlerini görmek, bazen içimizdeki o saf hayranlık duygusuna ket vurabilecek ve bizi hayal kırıklığına uğratabilecek kadar riskli olabilir. Tabi tam tersi hayranlığın artması mümkün.

Peter Sellers'ın hayatını izlerken yukarıdaki iki duygu arasında gidip geldim. Gerçekten çok yetenekli bir oyuncu olmasına ve her halükarda güldürmesine hayranlığım pekişti. Amma ve lakin hayatındaki kadınlara davranış şekli ile beni epey şaşırttı. Aslına bakarsanız, Peter Sellers'ın kadınlara nasıl davrandığını, bu filmi izleyene kadar hiç ama hiç düşünmedim fakat yine de şaşırdım. Neden? Birilerinin ortaya çıkardığı işi sevince, o kişiye de iyi anlamlar yüklüyoruz ve çizdiğimiz çerçevenin dışına çıkılınca anlamsızca şaşırıyoruz. Olay basit, Peter Sellers da hepimiz gibi iyisiyle kötüsüyle bir insan. Evet paranoyak, bencil, belki korkak, biraz kendine güvensiz ama insan. Hepsi bu!



Üstelik de çocuk ruhlu ve ana kuzusu. Ana kuzusunu biraz açarsak, annesi Peg (Sellers da annesine Peg diye seslenir), onun hayatındaki baskın kişilik. Oğluna aşık, onu kadınlardan kıskanan, yönlendirici bir anne. Sellers'ın ünlü olmasını ve onu tanımamızı Peg'e borçluyuz.

Tabi Sellers da evliliklerinin yürümemesini büyük ihtimalle Peg'e borçlu. İlk karısı Anne, ondan ayrılırken "Artık bu küçük çocuktan çok sıkıldım. Neden erkek olamıyorsun?" der. Sellers küçük bir çocuk gibi annesinin kollarına koşar. Annesi ona hayatındaki kadınların da kendisini sorgusuz ve sonsuz destekleyeceğini düşündürmeyi başarmıştır.

Bir başka sahnede, arabasındaki çiziği tamir eden oğluna teşekkür etmek yerine tüm oyuncuklarını kırarak yanıt verir ve "Ben senin oyuncaklarınla oynuyor muyum?" der. Evler, arabalar, kadınlar ve özetle hayat Seller için bir oyun alanıdır.

Kariyerine radyo tiyatrosu ile başlayan ve sonrasında Peg'in tabiri caizse gaza getirerek sinemaya yönlendirmesiyle, yetenekleri fark edilen Sellers'ı hepimize tanıtan Pink Panther filmi olur. Zaten filmi izlerseniz, Sellers'ın oynadığı ünlü filmlerin de nasıl çekildiğini görebilirsiniz. Bu filmler arasında Pink Panther Serisi, Dr. Strangelove, Being There ve adını bugüne kadar duymadığım Gazino Royal 007 var. Tabi tüm bu filmlerin yönetmenleri olan Blake Edwards, Stanley Kubrick ve Hal Ashby'nin de (sadece bir sahnede uzaktan yer verilse de adını yazalım) filmde sahneleri mevcut.



Geoffrey Rush hakkında da bir kaç şey söylemek lazım. Zira kendisi Peter Sellers'ın daha iri olan ikizi gibiydi. Tabi bunda makyaj ve ışığın etkisi yadsınamaz elbette. Bazı sahnelerde gerçekten Sellers'tan ayıramadığım oldu. Ayrıca Charlize Theron tüm güzelliğiyle Peter Sellers'ın ikinci karısı Britt Ekland rolünde.

Meraklısına daha önce yazdığım Being There ve Blake Edwards makalelerini de öneriyorum. Filmi epey keyifle izledim. Sizin de aynı keyifle izleyeğinizi düşünüyorum.

İyi Seyirler.

Ko to tamo peva (Who Sings Over There / Şarkı Söyleyen Kim) 1980 yapımı bir Yugoslavya filmi. Artık Yugoslavya diye bir ülke olmadığından Sırp filmi diyebiliriz.

Film, İkinci Dünya Savaşı döneminde geçiyor. 1941 yılında Nazi Almanya'sının Yugoslavya'ya girmesiyle, Sırplar da bu savaşa dahil olmuştur. Savaş acıyı da beraberinde getirir. Bu acı üzerinden pek çok film çekildi. Ko to tamo peva'yı farklı yapan ise savaşın etkilerini ve toplumsal sınıf farkını, mizahi bir dille anlatması.

Filmin konusuna gelirsek, toplumun çeşitleri kesimlerinden bir grup insanın otobüsle başkent Belgrad'a ulaşmaya çalışmasını izliyoruz. Bu bir grup insan arasında; askerdeki oğlunu ziyaret etmeye giden bir savaş gazisi, sakar bir avcı, hasta bir adam, kötü bir şarkıcı, Nazi hayranı olan ve bunu her fırsatta dile getiren disiplin takıntılı bir adam, şarkı söyleyen iki çingene çocuk ve sonraki durakta otobüse binecek olan yeni evli genç bir çift var. Otobüsün kontrolünü elinde bulunduran şoför ve şoförün kıt akıllı oğlunu da eklersek, birbirinden ilginç karakterlerin olduğu zorlu yolcuğu başlayabiliriz.


Çingeneler bir nevi anlatıcı konumunda. Film onların şarkısıyla açılıyor ve her bölüm sonunda yine ikilimiz şarkı söylüyor. Otobüse binerken Nazi hayranı olan adamın "çingenelerle aynı otobüse mi bineceğiz?" sorusuna maruz kalıyorlar. Otobüs şoförünün "parayı veren düdüğü çalar" cevabıyla da sorun ortadan kalkıyor. Onlar için bir dışlanma sebebidir fakat çingenelerin milliyetsiz olması en sevdiğim özellikleri. Tabi bu bizim ülkemizde yaşayanlar için geçerli değil. Ne yapıp edip onları da milliyetçi yapmayı başarmışız.


Sistemin içinde bir şekilde sindirilmiş olan bu insanların, otobüs durağındaki bekleyişiyle başlıyoruz hikayeye. Otobüs her göründüğünde çalan müzik bile başlarına gelecek acayip olaylara hazırlıyor bizi. Müzikle beraber bozkırın ortasından kırık dökük, tahta sandalyeli, sobalı eski bir otobüs geliyor. Yolcular itiş kakış otobüse biniyor. Herkes durakta beklerken, bir sonraki durakta binerim diyerek ayrılan avcı, yolda yürürken otobüse rastlıyor ve binmek istiyor. Şoför otobüse alırsa tabi. Kural kuraldır. Otobüse durakta binilir. Etrafta koca bir hiçlik olmasına rağmen bozkırın ortasında bile bu kurallara sadık kalmaya çalışan bir zihniyet var. Daha doğrusu Nazi işgalinin ve disiplinin topluma nüfuz etmesinin en güzel örneği.


Kurallara sıkı sıkıya bağlı şoförümüz, kendi ihtiyaçları için kafasına göre mola vermekte ve oğluna gözü kapalı otobüs sürdürmekte bir sakınca görmez. Durup otobüse domuz almak veya gözü kapalı bir şoför, yolcular için sorun olabilir ancak. Nereye gittiğini göremeyen bir şoförün ilk işi askeri bölgeye girmek olur. Şoför ve oğlu devleti temsil eder. Kuralları belirleyen, halkı sindiren ve gözü kapalı yaptığı ilk icraatında rotasını askere çeviren. Sonraki engel, yolun kendi tarlasından geçtiğini iddia eden ve geçiş için para isteyen bir köylüdür. Şoför ve oğlu ufak tefek köylü engelini, onu yoldan çekerek aşarlar. Sonrasında köylü iri ve kuvvetli oğullarından yardım ister ve otobüsün lastiğini patlatırlar. Şoför bu engeli kendi istediği gibi aşamayacaktır. Köylünün istediği geçiş ücretinin iki katını yolculardan toplar ve yarısını kendisi alır. Toprak sahibi ve devlet, halkı dolandırmıştır.

Yeni evli çift ile otobüse kadın bir yolcu dahil olur. "Denizi görmek için evlendim" diyerek, özgürleşmek için başka çaresi olmadığını anlatır bize yeni gelin. Zaten bu amaç için de erkekten çok çocuğa benzeyen biriyle evlenmiştir. Çiftin otobüste oynaşmasına karşı çıkan yolcular ise, ilerleyen bir sahnede, çifti ormanda gizlice sevişirken röntgenlemekte beis görmez.


Filmi daha fazla anlatmayacağım. İlerleyen sahnelerde otobüsü yine zorlu engeller beklemektedir. Otobüsün bir türlü Belgrad'a gidemeyişi ve bu yolculuk süresince başlarına gelen olayları izliyoruz. Mizah dozu yerinde ve alt metinleri çok sağlam bir film. İzlerken kahkaha atabilirsiniz. Tam "güldürürken düşündürdü" cinsinden.

Sözün özü ben filmi çok sevdim. imdb.com'da 8.8'lik bir puana sahip olmasına rağmen az bilinenlerden. Öyle ki filmin tamamı Youtube'a yüklenmiş.

Tarz olarak örnek vermek gerekirse, ünlü Sırp yönetmen Emir Kustarica'nın Underground (Yeraltı) filmine benzetilebilir. Underground'da da Yugoslavya'nın parçalanışı metaforlar ve mizahi bir dille anlatılıyordu.

İyi Seyirler.

Hany Abu-Assad'ın yazıp yönettiği Omar, 2013 tarihli bir Filistin yapımı. Geçtiğimiz sene En İyi Yabancı Film dalında Oscar'a aday gösterilme başarısını yakalayan film. Tabiki Oscar'ı kazanamadı fakat bu sayede filmden haberdar olduk.

Filistin'de yine tüm dünyanın gözü önünde siviller bombalanıyor. Kuruluş amacı dünyadaki savaşları önlemek olan Birleşmiş Milletler de seyrediyor. 40'lı yıllardan itibaren toprakları işgal edilen ve devasa duvarlar arasında yaşamak zorunda kalan bir halk. Empati kurmak bile çok zor.

Ömer de bu duvarlar arasında yaşayan bir fırıncı. Çocukluk arkadaşları Tarık ve Emjet ile buluşmak için o devasa duvarları tırmanıp geçen bir adam. Tarık'ın kız kardeşi Nadya'ya gönlünü kaptırmış. Nadya'da Ömer'i seviyor. O topraklarda aşk ne kadar yaşanabilirse.



Ömer, Tarık ve Emjet Kudüs Muhafızlarından. Özgürlük hayalleri kurup savaşmak istiyorlar fakat düşman İsrail, istediği zaman gözünü kırpmadan sivilleri de öldürebilen bir orduya sahip. Böyle esaret altında yaşarken kaybedecek çok şeyin olmaz. Ailen, sevdiklerin vardır ve onlarla tehdit edilirsin. Düzenledikleri bir suikastta tetiği kimin çektiğini öğrenmek isteyen İsrail, her türlü işkenceyi yapıyor.



Peki ya gerçek düşmanlar. İsrail ne yapsa şaşırmayız artık. Ömer'in uğradığı ihanet en yakınındakinden geliyor maalesef. Ve bu ihanet üzerinden tüm hayatı şekilleniyor.

Ömer, tek başına bir aşk hikayesi değil. Aşk hikayesi üzerinden ihanet, direniş, özgürlük, arkadaşlık ve İsrail-Filistin sorunu anlatılıyor. Hikayesini anlatırken öyle doğal ki tam da olması gerektiği gibi. Bu sebepten filmi daha çok seviyoruz. Bir kahraman yok, sadece gerçekler var. Zaten bu şartlar altında bir grup Filistinli'nin kahraman olma gibi bir lüksü de yok.



Filmin açılış sahnesini çok sevdim. Orada yaşamanın sürekli kaçmak anlamına geldiği fikrine alışarak başlıyoruz böylece hikayeye. Ömer, her şey yolundayken o devasa duvarları geçebiliyor. ihanete uğradığını öğrendiğinde ise bu iş eskisi gibi kolay olmuyor. Duvara tırmanamıyor. Her şeyin değiştiğini ve asla eskisi gibi olamayacağını o an anlıyoruz.

Üstünde konuşulması, yazılması bile çok zor olan bir mesele hakkında böyle naif ve güzel bir film çektiği için Hany Abu-Assad'ı takip etmek gerek.

İyi seyirler diliyor ve filmin fragmanı ile yazımı noktalıyorum.

Dans la maison yani Evde, bir 2012 François Ozon filmi. Festival filmlerinin gediklisi Fransız yönetmeni Ozon, bu kez bir lise öğrencisi üzerinden, orta sınıf aileri ve yaşamlarını anlatıyor.

Film edebiyat üstünden ilerlediği için izlemesi gayet zevkli. Görüntülü kitap okumak gibi.

Başrol oyuncusu Claude ile çok rahatsız edici bir karakter çizmiş François Ozon. Bu ilginç liseli genç, bir parkta oturup etraftaki evleri seyrederken, gözüne bir aile kestirir. Ailenin tek çocuğu olan Rapha ile aynı sınıftadır. Ve bu ailenin içine girmeyi amaç edindiği için matematiği zayıf olan Rapha'ya ders vermeye başlar.

Rapha'ya matematik anlatırken de aileyi gözlemlemeyi ihmal etmez. Dekorasyon meraklısı anne, Çinlilerle iş yapan basketbol sever baba ve iddiasız Rapha artık Claude'un edebiyat malzemesidir. Onları gözlemleyerek hikayeler yazar.



Bu hikayelerden birisini edebiyat öğretmeni Germain ile paylaşır. Germain önce hikayeye bir anlam veremez. Aslında Claude hikayesini röntgencilik yaparak yazmaktadır. Germain, bu duruma tepki gösterse de hikayenin devamını merak eder ve Claude ile hikayeleri üzerine her gün konuşmaya başlayarak epey yakınlaşır.

Claude oldukça rahatsız edici bir karakter olmasına rağmen, Germain ona ve hikayesine karşı koyamaz hale gelecektir. Kendisiyle beraber karısı Jeanne'i de bu hikayenin içine çeker. Hatta karısının sorunlarıyla bile ilgilenmeyecek kadar kendisini kaptırır. Sebebi kendi gençliğini görmesi, çocuk istemesi ya da bu liseli gençten hoşlanması olabilir. Bu konuda film bize kesin şeyler söylemiyor. Ben bütün bu faktörlerin etkili olduğunu düşünüyorum. En çokta Germain, Claude'un cesur oluşunu seviyor. Kendisi de zamanında bir şeyler yazmayı denemiş fakat muvaffak olamamış bir adam. Cesaret ve merak onu çekiyor. Claude'un "Devam edecek" diye bitirdiği metinleri, öğretmen kadar izleyicide merak ediyor.



Claude'un hikayeleri hem Rapha'nın ailesinin hem de Germain ve karısının hayatını değiştirecektir. 105 Dakikalık uzun süresine rağmen sıkılmadan izlenen bir film Evde. Kurgu ve gerçeklik arasında gidip gelebilirsiniz. Akıl veren öğretmen midir yoksa öğrenci mi? Edebiyat için bu insanların hayatlarına müdahale etmeleri normal midir? Germain, neden Claude'a yardım etmektedir? Bütün bu sorulara merak duygusu da eklenince film ilgiyle izleniyor. Gerilim dozu iyi ayarlanmış filmin, dili ve anlatımı da iyi. Kısaca sürükleyici ve etkileyici bir film Dans la maison.

Yönetmen filmin sonuyla, bir röntgencilik filmi olan Alfred Hitchcock'un Rear Window'una da selam göndermeyi de ihmal etmemiş.

!fİstanbul kapsamında geçtiğimiz haftalarda Evcilik isimli bir belgesel izledim. Yönetmeni Bingöl Elmas...

4 Kadın var filmde hikayesini paylaşan. Farklı coğrafyalarda, farklı yaşanmışlıkları anlatmışlar en samimi halleriyle.

İçim acıdı izlerken gerçekten. 11 yaşında bir kızın evlendirilebilmesini aklım alamıyor benim. İnan daha adet görmemiştim diyor Naze, ilk gecesini anlatırken. Nasıl olur da çocuk büyütürüm diyor Hayriye, daha kendim çocukken.

Aileler karar vermiş evliliklere. Biri hariç, Feride. Feride kendi kaçmış daha çocuk yaşta, çok çekmiş. Bir annesi var Feride'nin. Nasıl sahip çıkılır çocuğuma konusunda ders vermiş adeta. Tek başına, destek almadan ve kim ne der diye düşünmeden.

Kesintisiz eğitim var diye bütün bunların engellendiğini sananlardansanız benim gibi, o da bir işe yaramıyormuş maalesef. Jandarma sadece 15 gün takip ediyor ve sonrasında kızlar okuldan alınıyor. Takip işini yapamadıktan ve sistemi uygulayamadıktan sonra neye yarar kesintisiz eğitim.

Evcilik çocuk gelinlerin, travmalarını ve acılarını aktarıyor izleyiciye.
Evcilik'in öncesinde gösterilen Çocuk Gelin adlı kısa film de başarılı bir kurgu ile anlatılan başka bir genç kadının hikayesi. Hayatlar, yaşananlar, isimler farklı olsa da sonuç hep aynı. Gerçekleşmeyen hayaller, acı ve mutsuzluk...

http://www.ifistanbul.com/tr/if-filmler/Evcilik

Gone with the Woman (Tatt av kvinnen) yani Kadın Gibi Geçti 2007 yapımı bir Norveç filmi. Başrol oyuncusu The Bothersome Man filminden hatırladığımız Trond Fausa Aurvaag. Yönetmeni ise Petter Næss.

Bütün hikaye isimsiz bir adamın etrafında dönüyor. Norveç gibi sessiz bir ülkenin sessiz bir bireyinin hayatının bir kadın tarafından istila edilmesi filmimizin ana teması. İşgalcimizin adı Marianne. Kızıl saçlı, öğrenci ve adamın evine gidip sürekli konuşuyor. Her gün eve gelmeye başlıyor, üstelik yatmaya yakın saatlerde.

Bir gün babası hakkında konuşan Marianne'e öneride bulunan kahramanımız artık kadının hayatına müdahil oluyor. Sonrasında hata yaptığını anlasa da bu geri dönüşü olmayan yolda Marianne'e sırılsıklam aşık olmaya karar veriyor. Bu kararla birlikte ilişkileri başlıyor ve Marianne sarı komodiniyle birlikte adamın evine taşınıyor.


Film melankolik bir havada fakat eğlenceli. Komik evet ama kahkahalar atmayı beklemeyin. Yüzyıllardır birçok filmin temasını oluşturan kadın-erkek ilişkisini başka bir boyutta anlatmakta. Kadınların dominant tarafları, erkeğin hayatına yön vermesi ve sonra çıkıp gitmesi, hiçbir şey olmamış gibi geri gelebilmesi ve bütün bunların erkekler üzerinde bıraktığı hasar.


Havuz-sauna sahnelerinde dönen muhabbet görülmeye değer. Bir grup peştamelli adam kan ter içinde ilişkiler üzerine yorum yapıyor.

Küçük şeylerle büyük hayallerin peşinden koşan isimsiz bir adamın hikayesi.

Gezmeyi sevdiğimden olsa gerek yol hikayesi deyince akan sular durur, güzel görüntü ve müziklerle de süslenmişse film benim için daha da keyifli olur. Everything is Illuminated böyle bir filmdi. 2005 yılında Apple'dan fragmanını izlemiş ve Türkiye'ye geldiğinde en kısa zamanda izlemek için kendimi şartlamıştım. En kısa zamandan kastım o zamanlar 6 yıl değildi elbet.

Evet filmi rötarlı olarak izleyebildim. Tam beklediğim gibi bir film çıktı, ne eksik ne fazla.

Yüzüklerin Efendisinden tanıdığımız Mr.Frodo Elijah Wood ve Gogol Bordello adlı güzide grubun üyesi Eugene Hutz başrollerde. Ben grubu severek dinlerdim ve fakat üyelerinden hiçbirini yolda görsem tanımazdım. Filmde hepsini gördük. Bkz. Tren istasyonundaki karşılama sahnesi. Rock'n Coke'a da gelmişlerdi zamanında. Soundtrack de oldukça başarılı.

Neyse, konumuza dönersek yazının başlangıcından çok neşeli bir film izlemişim gibi hissettirdim büyük ihtimalle. Yanıltmak istemem eğlenceli olduğu kadar hüzünlüydü. Özellikle ikinci yarısında fena olabilirsiniz.

Hikayemiz Amerikalı bir Yahudi olan Jonathan'ın yani Jonfen'in köklerini aramak istemesi sebebiyle Ukrayna'ya seyahatini anlatıyor.

Jonathan'a yolculuğunda eşlik edenler, tercüman Alex, kendini kör zanneden büyük babası ve büyük babasının geri zekalı rehber köpeği Sammy Davis Jr.Jr.'dır. Büyükbaba Yahudilerden nefret eder, Alex tarihten bihaberdir. Sammy Davis Jr. Jr.'ın fotoğrafı aşağıda. Filmin en masum karakteri...



Jonathan ise unutmamak için koleksiyon yapan, et yemeyen, Yahudi asıllı bir Amerikalıdır. Ekip için tuhaftır, farklıdır. Unutmamak istemesi bile unutmak isteyen insanları derinden sarsar.

Aradıkları kasaba olan Trachimbrod'un Ukrayna'da yerini kimse bilmez ya da orada neler yaşandığını. Alex'in eskiden Ukraynalıların Yahudilere kötü davrandığını öğrendiğinde şaşırması bize zaten özetliyor durumu. Kötü olayları unutuyoruz, hatırlamak istemiyoruz, derinlere gömüyoruz. Bazen de reddetmek zorunda kalıyoruz kimliklerimizi. Sırf dışlanmayalım, hayatta kalalım diye kendimiz olamıyoruz.

Çok fazla işlenen bir konudur sinemada Nazi katliamı. Everything is Illuminated bunu diğer filmlerden daha naif yapmayı başarmış. Savaş yok, SS subayı yok. Sadece geride bıraktıkları, insanlar üzerindeki etkilerini görüyoruz. Güzel görüntüler ve müzikler eşliğinde geçmişe yolculuğa çıkıyoruz.



Bu yazıyı 1 haftadır yazmaya çalışıyorum. Bugüne denk geldi tesadüfen. Birleşmiş Milletler 2005'te 27 Ocak'ı Uluslararası Yahudi Soykırımı Kurbanlarını Anma Günü ilan etmiş. Ben de bu şekilde anmış oldum.

NOT: İsrail devletinin bu olayı siyasallaştırması, bu katliamı hafife almanın bahanesi olamaz elbette.

Filmden Alıntı:
Yol üstünde yıkık dökük binaları gören Jonathan ve Alex arasındaki diyalog aşağıdaki gibi gelişir. Arkasında iz bırakan terkedilmiş binalara karşı.
jonathan- Bu nedir?
Alex - Sovyetler.
jonathan - Burada ne oldu?
Alex - Bağımsızlık.

Bildiğiniz üzere ünlü yönetmen Blake Edwards geçen ay aramızdan ayrıldı. Arkasında dönemine damgasını vurmuş filmler bıraktı. Yıllar içinde kaybolmayıp 60'lardan günümüze kadar geldi.
En çok bilineni Peter Sellerslı Pembe Panter serisidir. Yönetmen, Yapımcı ve Senarist Blake Edwards'ın tüm filmleri burada.

Sevdiğim filmlerinden geçte olsa bir seçki hazırladım.

1- Breakfast at Tiffany's (1961)
Truman Capote'un aynı adlı romanından uyarlanan filmde, Audrey Hepburn Holly Golightly karakteriyle unutulmazlar arasına adını yazdırmayı başarmıştır.

Hepburn'ün zerafeti ve samimi ifadesi, en önemli özelliği parti kızı olmak olan Holly'yi tüm şımaraklığına rağmen çok sevmemizi sağladı.

Hepburn hep bir stil ikonu olmayı başardı. Siyah elbisesiyle, uzun ağızlığından içtiği sigarasıyla, eşarbıyla kim hatılamaz ki onu. Filmin önüne geçmeyi başaran ve günümüze kadar gelen Holly karakteri Blake Edwards'ın karakter yaratmadaki ustalığının bir sonucu.

Kitapla film birebir aynı olmamakla beraber ikisinin de tadı ayrıdır. Zaten kısacık olan kitabı bir solukta okuyup filmini de izleyebilirsiniz.



2- The Party (1968)
İzlediğim en komik filmlerden biri. Peter Sellers'ın yaptığı her türlü sakarlık, yanlış anlaşılmalar dizisinin ortaya çıkardığı absürtlükler. Giderek kontrolden çıkan bir parti ve ortasında kalan insanlar. Filmin sonunda partiye dahil olan bir fil ve her yerde köpükler hatırlıyorum.

Gerçekten sıkı bir komedi izlemek isteyenlere tavsiye edilir.



3- The Pink Panther Series (The Pink Panther 1963, A Shot in the Dark 1964, The Pink Panther Strikes Again 1976)
Tek tek yazmaya gerek yok seriyi. Inspector Clouseau karakteriyle özdeşleşen Peter Sellers ve yine filmin önüne geçmiş sakar ve salak dedektif karakteri. Her aldığı davayı ciddiyetle araştıran ve sonunda ne hikmetse çözen Clouseau, üstüne bir de üstün hizmet ödülleri alır. İkinci filmden itibaren kadroya dahil olan Dreyfus, tüm bu olanlar yüzünden artık akıl hastanesindedir. Söylediği yanlış kelimeler, iflah olmaz sakarlığı, kimseyi dinlemeyişi ve kendinden son derece emin halleri ile Clouseau gerçekten özel bir karakter. Herkesi şaşırtabilir.

Uşağı vardı, Kato. Her eve gittiğinde Clouseau'ya sürpriz yapardı ve dövüşürlerdi. Enteresan dedektif Clouseau'nun herşeye hazırlıklı olma amaçlı egzersizleri.

Bu seriden bir çok sahne bizim filmlerimizde de kullanılmıştır. Yanılmıyorsam Şabanoğlu Şaban'da elmas arayan Şaban ve Ramazan'ın köşkte yaptığı sorgulama sahnesi bariz olmak üzere, konu itibari ile de Pembe Panter'in ilk filmiyle benzerlikler gösterir. Şabanoğlu Şaban daha komiktir o ayrı.



4- 10 1979

Orta yaş bunalımına girmiş bir müzisyen olan George Webber'in hikayesi. Dudley Moore filmde döktürür amma velakin en çok hatırlanan karakter altın rengi mayosu ve örgülü saçlarıyla meksika sahillerinde koşturan Bo Derek'tir. Bo Derek filmde tüm güzelliğini sergilemiş ve sonrasında epeyce ünlü olmuştur.

Film sevgilisinin George'a yaptığı sürpriz doğum günü partisi ile başlar. Bkz. Edwards Blake ve Parti Takıntısı...

George artık 42 yaşında sürprizleri sevmeyen bir adamdır. Trafikte karşılaştığı ve evlenmek üzere olan Jenny'nin (Bo Derek) peşinden Meksika'ya kadar gidecektir. Jenny'ye ulaşmaya çalışırken başına gelen absürt olayları izleriz.

Karşı komşusunun evde sürekli çıplak partiler (evet yine parti) düzenlemesi ise orta yaş bunalımındaki bir adam için acı bir tesadüf olsa gerek.

Bo Derek gibi Dudley Moore'da bu filmden sonra şöhrete kavuşur. Moore, aynı zamanda bir müzisyendir. Kesin bir bilgiye sahip olmamakla beraber, büyük ihtimal filmde piyanoyu kendisi çalmıştır.

5- What Did You Do in the War, Daddy? (1966)
Bu film uzun zamandır izlemek istediklerim arasında. En kısa zamanda bu eylemi gerçekleştirip buraya not düşmek isterim.

Memleketimde beklenen filmler vizyona geç giriyor bazen hiç girmiyor. Seçme şansın bile yok, herkes ne izliyorsa sende izleyeceksin. Black Swan'de gelmek bilmeyenlerden.

Ben de daha fazla dayanamadım ve izledim filmi. İyi ki de izlemişim. Uzun zamandır izlediğim en iyi filmdi Black Swan. Belki senaryosuyla değil, ama kamera açıları, oyunculuk (Natalie Portman) ve müzikler bence kusursuzdu. Kusurlu sayılabilecek birkaç boşluk vardı belki senaryoda ama unuttum gitti. Hem kusurlu bir kusursuzluktu zaten asıl olan.

Bale ilgi alanıma giren bir sanat dalı değil. Hatta opera ve tiyatro da sevmem ben. Bizi modernleştireceğine inandırılan sanatları sevmiyorum galiba. Zorlama mevzu hoşuma gitmez ezelden beri. Kuğu Gölü (Swan Lake) balesi ise tüm zamanların en ünlü bale gösterisidir ki tahminimce duymayan yoktur. Bir Tchaikovsky eseri. Bale ile ilgili bildiğim yegane bilgi budur.

Filmin baleyle ilgili olması bu sebeplerden ötürü itici bir unsurdu başlarda ve fakat işin içinde Darren Aronofsky varsa biliyorsunuz ki bale amaç değil araç olacaktır.


Nina(Natalie Portman) annesiyle beraber yaşayan, hayatında baleden başka hiç birşey olmayan, mükemmel olmaya çalışırken hayatı ıskalayan bir balerindir. Annesi Nina'ya hamile kaldığında kariyerini yarım bırakmak zorunda kalmıştır. Kendisinin ulaşamadığı kusurzuzluğa ulaşması için kızını dış dünyadan uzak, kendi ördüğü temiz ve kuralcı kozanın içine hapseder. Filmin başlarında bu ilişki bize kusursuz ve sevgi dolu görünebilir. Yine de yanlış olan bir şeyler vardır. Nina 28 yaşındadır ve istemesede -ki karşı koyamaz- hala annesi soyunup giyinmesine yardım eder. Beyaz ve açık pembe renklerle çevrelenmiş bir dünyada yaşar. Odası, kıyafetleri, pastası ve oyuncakları (evet bir sürü ayıcığa sahip)...


Bir gün yönetmen Thomas, Swan Lake'in farklı bir versiyonunu çekmek istediğini duyurur. Swan Queen olmak için yanıp tutuşan Nina, beyaz kuğu için biçilmiş kaftan olsa da siyah kuğunun şehvetli, vahşi ve kötücül halini canlandırabileceği konusunda Thomas'ı ikna etmek zorundadır. Nina da herkes kadar iyi ve kötü barındırır. Ama yukarıda adı geçen korkunç anne tüm duygularını bastırmasına sebep olmuştur. Siyah kuğuyu canlandırması için tüm duygularını özgürce yaşaması gerekmektedir. Bu adımlarını sayarak atan Nina için imkansız olsa gerek.

Nina, metroda Lily'yi farkeder. Lily'nin olabildiğince özgür, başına buyruk, şehvetli halleri ilgisini çekecektir. Her seferinde Nina'nın dikkatini dağıtmayı başarır Lily. Tetikleyicidir, pervasızdır. Belki gördüğümüz kadar salt kötü de olmayabilir. Ne de olsa biz filmi Nina'nın gözünden izliyoruz. Lily'de Nina'nın görmek istediği gibi. İçerikle ilgili daha fazla detaya girmeyeceğim.

Film psikolojik gerilimin en iyi örnekleri arasında yerini alacaktır. Kamera açıları ve kullanımı çok iyiydi gerçekten. Dans sahnelerinde kameranında dansçılarla birlikte dönmesine özellikle bayıldım. Filmde merkez Nina, haliyle kamerada hep onun etrafında dönüyor.


Aynalar çok çok önemli, nerede bir ayna gördünüz dikkatli bakınız. Zaten heryerde var aynalar ama çok zekice kullanılmış. Natalie Portman hayatının rolünü oynamış. Başkasını Nina olarak düşünemiyorum, Natalie olmasa bu filmde çekilemezmiş gibi.
Filmi pazar öğleden sonra izledim ve bütün gün etkisinden çıkamadım desem yeridir. En yakın zamanda tekrar izlemek isteği damarlarımda dolaşmakta. Böyle karanlık bir hikayeyi tekrar izleme isteği uyandırmayı başaran Darren Aronofsky'yi de canı gönülden kutluyorum. Hâla baleyi sevmiyorum ama bu filmi seviyorum.